Άλλες γλώσσες >

български език (bg) | Čeština (cs) | Dansk (da) | Deutsch (de)
Ελληνικα (el) | English (en) | Español (es) | Eesti keel (et)
Suomi (fi) | Français (fr) | Hrvatski (hr) | Magyar (hu)
Italiano (it) | Lietuvu kalba (lt) | Latviešu valoda (lv) | Malti (mt)
Nederlands (nl) | Polski (pl) | Português (pt) | Româna (ro)
Slovencina (sk) | Slovenšcina (sl) | Svenska (sv) |

# Επικίνδυνες ουσίες
Υγεία και ασφάλεια

## 1. Τι είναι επικίνδυνες ουσίες;

Οι «επικίνδυνες ουσίες» είναι συνήθως χημικές ουσίες ή μέταλλα τα οποία, λόγω των φυσικών ιδιοτήτων τους, είναι άμεσα επικίνδυνα και μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή βλάβη ή τον θάνατο από διάφορες αιτίες. Ορισμένες μπορούν να προκαλέσουν βλάβη μόνο με την επαφή, ενώ άλλες προκαλούν βλάβη μέσω χημικής αντίδρασης με άλλες ουσίες.

## 2. Τι είδη επικίνδυνων ουσιών υπάρχουν;

Οι επικίνδυνες ουσίες μπορούν να ταξινομηθούν σε τέσσερις κύριες κατηγορίες:

- άμεσα επιβλαβείς ουσίες, οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν βλάβη με ή χωρίς προηγούμενη χημική αντίδραση·
- υλικά ευαίσθητα στο νερό, τα οποία αντιδρούν με το νερό ή τον ατμό και δημιουργούν καύσωνα ή εύφλεκτα/εκρηκτικά αέρια·
- οξειδωτικοί παράγοντες που παράγουν οξυγόνο, είτε από τη φύση τους είτε όταν εκτίθενται στη θερμότητα, αυξάνοντας τον κίνδυνο πυρκαγιάς ή έκρηξης· και
- τοξικές ουσίες οι οποίες δηλητηριάζουν τον οργανισμό με την εισπνοή, την κατάποση ή την απορρόφηση από το δέρμα.

Ορισμένες ουσίες μπορούν να ταξινομηθούν σε περισσότερες της μίας από αυτές τις κατηγορίες και, κατά συνέπεια, συνιστούν ακόμα μεγαλύτερο κίνδυνο.

## 3. Πού συναντώνται;

Τις επικίνδυνες ουσίες συναντούν συνήθως εργαζόμενοι στις μεταφορές εμπορευμάτων σε λιμένες, σε εγκαταστάσεις εκτελωνισμού εμπορευμάτων, αερολιμένες και σε ορισμένες πετρελαϊκές εγκαταστάσεις.

## 4. Τι είναι τα υποκαπνιστικά;

Τα υποκαπνιστικά είναι οι επικίνδυνες ουσίες που έχετε περισσότερες πιθανότητες να συναντήσετε. Χρησιμοποιούνται για την απαλλαγή εμπορευματοκιβωτίων από τρωκτικά και επιβλαβή έντομα. Τα μέσα υποκαπνισμού χρησιμοποιούνται συνήθως πριν την αποστολή εμπορευματοκιβωτίων στην ΕΕ. Εάν τα εμπορευματοκιβώτια δεν αερίζονται σωστά κατά την άφιξη, οι αναθυμιάσεις μπορεί να εκθέσουν το προσωπικό που τα χειρίζεται σε σοβαρούς κινδύνους. Υπάρχουν τρεις κύριοι τύποι υποκαπνιστικών, καθένας από τους οποίους έχει τους δικούς του ειδικούς κινδύνους.
Βρωμιούχο μεθύλιο (βρωμομεθάνιο): άκρως τοξική χημική ουσία που χρησιμοποιείται ευρέως ως υποκαπνιστικό, ιδίως σε πήλινα ή ξύλινα δοχεία. Μολονότι το βρωμιούχο μεθύλιο είναι άκρως τοξικό, τα συμπτώματα δηλητηρίασης μπορεί να αναπτυχθούν σε διάστημα αρκετών ωρών. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

- εγκαύματα στο δέρμα από παρατεταμένη επαφή με τη χημική ουσία σε υγρή μορφή·
- μαζική συσσώρευση υγρού στους πνεύμονες από την εισπνοή ατμών·
- βλάβη του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος και, ενδεχομένως, των νεφρών.

Ακόμα και βραχυχρόνια έκθεση σε αναθυμιάσεις μεθυλοβρωμιδίου μπορεί να προκαλέσει δυσανεξία, όπως κεφαλαλγίες, ερεθισμό των οφθαλμών, άλγος στομάχου και μούδιασμα των άκρων. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να διαρκέσουν αρκετές ημέρες, αλλά η σοβαρότητά τους εξαρτάται από τη συγκέντρωση και τη διάρκεια της έκθεσης. Η μακροχρόνια έκθεση σε μεθυλοβρωμίδιο μπορεί να προκαλέσει ακόμη και θάνατο.
Φωσφορούχο αργίλιο (φωσφίνη): συσσωματώματα φωσφορούχου αργιλίου χρησιμοποιούνται για τον υποκαπνισμό δοχείων τροφίμων, καπνού, και άλλων αναλώσιμων αγαθών κατά τη μεταφορά τους. Τα συσσωματώματα υποβαθμίζονται κατά τη μεταφορά, αποδεσμεύοντας αέριο φωσφίνης το οποίο καταστρέφει τα παράσιτα και στη συνέχεια διασπείρεται σε διάστημα δύο ή τριών εβδομάδων. Ο κίνδυνος δημιουργείται όταν:

- πριν παρέλθουν δύο ή τρεις εβδομάδες από τον υποκαπνισμό· ή
- τα συσσωματώματα έχουν τοποθετηθεί σε απομονωμένο χώρο στον οποίο δεν θα μπορούσαν να αποσυντεθούν αποτελεσματικά· ή
- δεν υφίστανται ή δεν είναι διαθέσιμα αρχεία για τον υποκαπνισμό.

Δοχεία που δεν απολυμαίνονται σωστά με υποκαπνισμό εισάγονται κατά καιρούς από την Αφρική, τη Νότια Αμερική και τη Μέση και Άπω Ανατολή. Το αέριο φωσφίνης είναι άχρωμο, αλλά έχει δυσάρεστη οσμή που θυμίζει σάπιο ψάρι. Σε περίπτωση εισπνοής, μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή των αναπνευστικών οδών και να πλήξει το κεντρικό νευρικό σύστημα. Στα συμπτώματα περιλαμβάνονται τρόμος, ναυτία, έμετος, κεφαλαλγία και στομαχικό άλγος. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να προκληθεί ακόμη και κώμα ή θάνατος.
Υδροκυάνιο: Αυτό το μέσο υποκαπνισμού χρησιμοποιείται σε μικρότερη κλίμακα από το βρωμιούχο μεθύλιο και το φωσφορούχο αργίλιο, αλλά είναι άκρως επικίνδυνο. Η οσμή του θυμίζει αμύγδαλα. Ακόμη και σε μικρές συγκεντρώσεις μπορεί να προκαλέσει ζάλη, ναυτία, κεφαλαλγίες και στομαχικό άλγος, προκαλώντας απώλεια αισθήσεων και παράλυση. Η εισπνοή υψηλών συγκεντρώσεων μπορεί να προκαλέσει γρήγορα τον θάνατο.

## 5. Τι είναι οι χημικές ουσίες;

Εκτός από τα μέσα υποκαπνισμού, και άλλες χημικές ουσίες ενδέχεται να υπάρχουν σε επικίνδυνες ποσότητες σε δοχεία που σφραγίζονται ακόμη και για μικρό χρονικό διάστημα. Αυτές μπορεί να προκληθούν από διαρροή φορτίου (έκδηλη ή μη) ή με χημική αντίδραση μεταξύ εμπορευμάτων.
Το παράρτημα της οδηγίας 2006/15/ΕΚ της Επιτροπής, της 7ης Φεβρουαρίου 2006, παραθέτει αναλυτικά τις ενδεικτικές οριακές τιμές επαγγελματικής έκθεσης για ένα σύνολο κοινών χημικών ουσιών μαζί με την ονομασία τους EINECS (Ευρωπαϊκός κατάλογος υφιστάμενων εμπορικών χημικών ουσιών) και τον αριθμό CAS (Chemical Abstracts Service) για την ευκολότερη ταυτοποίησή τους.
Σε περίπτωση ανίχνευσης οποιασδήποτε από αυτές τις ουσίες, ή εάν το αναφέρει το ΔΔΑ ή έχετε την υπόνοια παρουσίας κάποιας από αυτές τις ουσίες, θα πρέπει να ζητήσετε συμβουλή και να μην εισέλθετε στο εμπορευματοκιβώτιο, εάν δεν λάβετε προηγουμένως την επιβεβαίωση ότι είναι ασφαλές. Πρέπει να θυμάστε ότι, εκτός από τη μορφή ατμών, ορισμένες χημικές ουσίες μπορεί επίσης να απορροφώνται απευθείας από το δέρμα.
Εφαρμόζεται ο κανονισμός 24/1998. Η Επιτροπή δημοσιεύει επίσης σε τακτά διαστήματα επικαιροποιημένους καταλόγους με τις οριακές τιμές, εκδίδοντας συμπληρωματικές οδηγίες. Σήμερα ισχύει η οδηγία 2007/30/ΕΚ.
Οι οριακές τιμές αναθεωρούνται βάσει των αποτελεσμάτων περαιτέρω έρευνας και εμπειρίας και, ως εκ τούτου, οφείλετε να συμβουλεύεστε τόσο τις οδηγίες της Επιτροπής όσο και την εθνική νομοθεσία σας για τα ισχύοντα όρια έκθεσης.

## 6. Πώς μπορούν να περιοριστούν οι κίνδυνοι;

Οι εργασίες υποκαπνισμού υπόκεινται σε αυστηρότατο έλεγχο. Ορισμένα είδη υποκαπνιστικών απαγορεύονται και πρέπει να λαμβάνονται προστατευτικά μέτρα για να περιορίζονται στο ελάχιστο οι κίνδυνοι για την υγεία. Πρέπει πάντοτε να παραμένετε μακριά από εμπορευματοκιβώτια στα οποία εκτελούνται εργασίες υποκαπνισμού. Οι περισσότεροι εισαγωγείς αφήνουν τα εμπορευματοκιβώτια ανοικτά για διάστημα περίπου μίας ώρας για να απομακρυνθούν οι αναθυμιάσεις. Μην επιχειρήσετε να ανοίξετε ή να εισέλθετε σε κανένα εμπορευματοκιβώτιο, εάν δεν σας πείσει προηγουμένως ο εισαγωγέας (ή ο αντιπρόσωπός του) ότι αυτό είναι ασφαλές. Οι υπεύθυνοι προσωπικού που ασκεί εργασίες σε κλειστούς χώρους πρέπει να αξιολογούν τους κινδύνους και να λαμβάνουν κάθε μέτρο προφύλαξης. Όλες οι εργασίες πρέπει να πραγματοποιούνται πάντοτε με ασφαλή τρόπο.

## 7. Τι πρέπει να πράξω εάν αισθανθώ άρρωστος;

Εάν αρχίσετε να αισθάνεστε οποιαδήποτε δυσανεξία κατά την εργασία σε εμπορευματοκιβώτιο ή την εξέταση ουσιών, σταματήστε αμέσως την εργασία και απομακρυνθείτε από τον χώρο. Πρέπει επίσης να ζητήσετε ιατρική φροντίδα, ακόμη και αν αισθάνεστε ότι έχετε αναρρώσει, και να αναφέρετε το γεγονός.

## 8. Τι συμβαίνει με άλλες επικίνδυνες ουσίες;

Ορισμένα είδη επικίνδυνων ουσιών απαιτούν ειδικές ρυθμίσεις αποθήκευσης. Παραδείγματος χάρη, υλικά ευαίσθητα στο νερό πρέπει να διατηρούνται σε στεγανούς περιέκτες και συχνά αποθηκεύονται σε έλαια, εάν είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα (π.χ. νάτριο). Πρέπει να διατηρούνται μακριά από αίθουσες με αυτόματα συστήματα ψεκασμού.
Τα οξειδωτικά πρέπει να διατηρούνται μακριά από υγρά με χαμηλό σημείο ανάφλεξης, όπως τα έλαια. Τα οξειδωτικά και τα υγρά με χαμηλό σημείο ανάφλεξης πρέπει να διατηρούνται μακριά από πηγές θερμότητας. Επειδή τα οξειδωτικά παρέχουν δικό τους οξυγόνο, ο συμβατικός εξοπλισμός πυρόσβεσης που βασίζεται στην κατάπνιξη της πυρκαγιάς θα ήταν αναποτελεσματικός.
Εάν πρέπει να εργάζεστε κοντά σε επικίνδυνες ουσίες, θα πρέπει να φοράτε στολή ασφαλείας. Μην αγγίζετε, εισπνέετε ή γεύεστε ποτέ ο,τιδήποτε υποπτεύεστε ότι είναι επικίνδυνο.
Υπόμνηση: ο αποτελεσματικότερος τρόπος περιορισμού των κινδύνων είναι η πλήρης αποφυγή επικίνδυνων ουσιών.
Οι οδηγίες που περιέχονται σε αυτό το τμήμα του κειμένου έχουν τον χαρακτήρα γενικής υπόμνησης των κινδύνων που ανακύπτουν ορισμένες φορές κατά τη διαδικασία εξέτασης και δειγματοληψίας και του εξοπλισμού ασφαλείας που οφείλετε να χρησιμοποιείτε και των προφυλάξεων που πρέπει να λαμβάνετε.
Για περισσότερες πληροφορίες πρέπει να ανατρέξετε στη νομοθεσία και τις οδηγίες της αρμόδιας κρατικής αρχής της χώρας σας.

Αναθεωρήσεις
Έκδοση | Ημερομηνία | Αλλαγές
1.0 | 12.10.2012 | Πρώτη έκδοση